پرتال جامع شهید آوینی
یک روایت از جشنواره موسیقی فجر چهلویکم؛ رقابتی که «متوقف» شد
خبرگزاری مهر-گروه هنر؛ به نظر میآید جشنواره بینالمللی موسیقی فجر یکی از معدود رویدادهای ملی مهم و جریانساز حوزه موسیقی کشور است که اگرچه به نسبت دورههای آغازین آنکه دربرگیرنده فضایی بسیار جریانساز، مهم و معتبر بود فاصله زیادی گرفته اما نمیتوان از تاثیرات مهم آن در فرآیند تولید و عرضه در حوزه موسیقی به راحتی عبور کرد. جشنواره موسیقی فجر به واسطه تحت پوشش قرار گرفتن در چتر حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان متولی اصلی جشنوارههای ملی کشور و اینکه میتواند مولفهای مهم برای ارزیابی دستاوردهای حمایتی و اجرایی دولت در حوزه های مرتبط با موسیقی و هنرمندانش به حساب آید، همواره محل بحث و تبادل نظر کارشناسان، هنرمندان، منتقدان، خبرنگاران و مخاطبان این رویداد ملی بوده است.
مسیری که به واسطه تغییر دولتها در فواصل زمانی مختلف بسته به نوع ایدئولوژی سیاسی و فرهنگی متولیان، نحوه انتخاب دبیر جشنواره، برنامهریزیها و عملکرد ستاد جشنواره در برگزاری جشنواره و مواردی چون نحوه دعوت از گروههای داخلی و خارجی شرکتکننده به قدری دچار فراز و نشیب بوده که به همین راحتی نمیتوان درباره تأثیر این رویداد ملی و در برخی مواقع بینالمللی بر جریان اصلی موسیقی کشور به ارائه نقطهنظر مطمئنی پرداخت. چراکه همه اهالی موسیقی و مخاطبانش میدانند آنچه در حوزه موسیقی اتفاق میافتد به دلیل حساسیتها و نظرات فقهی و موضوعی متعددی که به نسبت حوزههایی چون «تئاتر» و «سینما» مطرح می شود، ماجرای قضاوت درست و منطقی درباره عملکرد جشنواره ای به نام «جشنواره موسیقی فجر» را با چالشهای زیادی همراه میسازد که باید در نشستها و جلسات کارشناسی متعدد و مستمر برای هر یک از دورههایی که برگزار شده، بررسی جداگانهای انجام داد.
جشنواره بینالمللی موسیقی فجر در سال ۱۳۶۴ فعالیت خود را با عنوان «جشنواره سرود و آهنگهای انقلابی» آغاز کرد. این رویداد ملی به مدت چهار سال با همین عنوان برگزار و در دورههای پنجم و ششم گونههای دیگر موسیقی مانند موسیقی کلاسیک ایرانی و موسیقی نواحی، به برنامههای جشنواره اضافه شد.
از سال ۱۳۷۰ با متنوعتر شدن اجراها، حضور هنرمندان و گروههای معتبر موسیقی کشور و استقبال گستردهتر مردم، با دعوت از گروههای موسیقی سایر کشورها، جشنواره برای نخستینبار به صورت بینالمللی برگزار شد. در این دوره موسیقی کشورهای مسلمان محور دعوت از گروههای بینالملل بود و این بخش با عنوان «معرفی موسیقی ملل مسلمان» آغاز به کار کرد و هنرمندان مطرحی هم از کشورهای مختلف در این رویداد شرکت کردند.
اما در سی و یکمین دوره از این رویداد موسیقایی بود که مدیران محتوایی جشنواره آن روزگار تصمیم گرفتند با تغییر رویکرد محتوایی جشنواره و بهرهمندی از تجربیات سالهای گذشته، جایزه «باربد» را برای انتخاب بهترین آثار تولید شده در زمینههای آهنگسازی، نوازندگی و آواز در گونههای مختلف موسیقی، بنیانگذاری کنند. مسیری که قرار بود در آن هر سال با انتخاب و معرفی هیئت داوران، از برندگان این بخشها با اهدای تندیس جشنواره قدردانی شود اما این روند امسال متوقف شده و قرار نیست بخش رقابتی «باربد» برگزار شود.
فرآیندی که به دلیل نوسانات در اجراشدن یا اجرانشدن چنین طرحی، هنوز همانند «سیمرغ بلورین» جشنواره فیلم فجر و تندیس جشنواره تئاتر فجر نتوانسته آنگونه که باید در بین اهالی موسیقی جای خود را به عنوان یک «برند» باز کند اما هرچه هست شرایطی را رقم زده که میتواند به عنوان یکی از مهمترین تغییر رویکردها در جهت ارتقای سطح کیفی جشنواره به حساب آید.
به هر ترتیب و با در نظر گرفتن آنچه فقط به بخشی از ماجرای فعالیتهای موسیقایی در کشور اشاره شد، اکنون جشنواره ملی یا بینالمللی موسیقی فجر به ایستگاه چهل و یکم رسیده و باید دید که آرش امینی به عنوان دبیر این دوره از جشنواره که خود از هنرمندان فعال عرصه موسیقی جدی به حساب می آید، برای جشنواره چهل و یکم که اتفاقاً هم در مقطع حساس کنونی قرار دارد، چه رویکردها و برنامههایی را تدارک دیده تا بتواند میزبان موثر و خوبی برای اهالی موسیقی و مخاطبانش در یک رویداد ملی باشد.
رویدادی که بنا به آنچه در خبرها آمده قرار است این بار در بازه زمانی یک ماهه، یکم تا بیست و هشتم بهمن برگزار شود؛ بازه زمانی طولانیمدتی که در ادوار جشنواره موسیقی فجر کمتر در نظر گرفته شده بود و باید دید آرش امینی و همراهانش در دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن موسیقی ایران قرار است چه اتفاقاتی را برای این رویداد رقم بزنند.
به هر ترتیب چهل و یکمین جشنواره بین المللی موسیقی فجر از ۱ تا ۲۸ بهمن امسال به دبیری آرش امینی توسط انجمن موسیقی ایران و با همکاری دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار خواهد شد.
مسیری که به نظر می آید در آن نه از جایزه «باربد» و نه از بخشهای رقابتی دیگر از جمله جایزه «آهنگسازی»، «آلبوم»، «تکآهنگ»، «ترانه»، «موسیقی و رسانه»، «کتاب»، «پایاننامه و رسانه» خبری هست. فرآیندی که بیتردید هم مخالفان و هم موافقانی دارد اما قطعاً آرش امینی به عنوان دبیر جشنواره و بابک رضایی به عنوان مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر مدیران جشنواره میتوانند درباره آن طی روزهای آینده توضیحات بیشتری را ارائه دهند.
شرایطی که مشخص میکند جشنواره موسیقی فجر به عنوان معتبرترین و وسیعترین رویداد حوزه موسیقی هنوز به چارچوب مشخص و غیرقابل تغییری حداقل در کلیت آن نرسیده و با تغییر دولتها باید منتظر تجربه جدیدی در نحوه برگزاری این رویداد بود و این گذر «زمان» است که داوری درباره هر یک از دورهها را منصفانهتر میکند.
ثبت دیدگاه